Theremin: dokunmadan çalınan müzik aleti

Rus mucit Leon Theremin’in 1920’lerde geliştirdiği theremin, çalan kişiye hiç dokunmadan ses üreten ilk elektronik müzik aletlerinden biridir. Korku filmlerinde duyduğun ürkütücü, kayan ses çoğu zaman bir theremindir.

Nasıl çalışır?

Aletin iki anteni vardır. Biri perdeyi (sesin inceliğini), diğeri şiddeti kontrol eder.

• İnsan eli ve vücudu bir kapasitör plakası gibi davranır. El antene yaklaştıkça sistemin kapasitansı değişir.
• Kapasitans değişince, bir osilatör devresinin frekansı kayar.
• Bu frekans, sabit bir referans osilatörüyle karıştırılır. İkisi arasındaki fark (vuru frekansı) işitilebilir aralığa düşer; yükseltilip hoparlöre gönderilir.

Elini antene yaklaştırdıkça ses incelir, uzaklaştırdıkça kalınlaşır. Hiçbir tuş ya da telin olmaması, tamamen elektrik alanının bir müzik aletine dönüşmesi demektir.

Bu örnek, AYT’deki sığa (kapasitans) ve rezonans konularını gerçek bir uygulamayla birleştirmek için çok güzel.